Even wat anders

Momenteel wordt of is het storten van de vloer afgerond en is het pleisterwerk al in volle gang. Helaas is de buurt in de afgelopen week doelwit geworden van enkele slinkse dieven – de tas van de wachter met waardevolle spullen is uit de bouwkeet gegrist en bij mijn familie is in het benedenhuis ingebroken en hun wasmachine gestolen. Verder is er niets nieuws te melden, maar ik heb niet stilgezeten. Hieronder heb ik mijn ervaringen die tot dit bouwproject hebben geleid zo volledig mogelijk opgesomd.


EEN HUIS BOUWEN IN SURINAME
Mijn ervaringen met een bouwproject in Paramaribo

Vanuit Nederland is het niet eenvoudig om uit te vinden hoe je een huis kunt bouwen in Suriname. Sterker nog, zelfs in Suriname bleek het een enorme zoektocht. Gezien het enorme aantal bouwprojecten dat momenteel gaande is, zou informatie toch overal voorhanden moeten liggen, zou je denken. Maar niets is minder waar, er was anno 2006 geen enkel adviesbureau dat me kon inlichten over het complete bouwproject. Familie en kennissen konden me hier en daar op weg helpen, maar niemand wist het complete verhaal. Voor degenen die, zoals ik voorheen, op internet struinen op zoek naar informatie, kan het onderstaande enige helderheid brengen. Heb je als lezer aanvullingen of geheel andere informatie of ervaringen, dan hoor ik dat graag. Je kunt hier een reactie achterlaten of mij e-mailen.

Het eigendomsperceel
Ik had reeds een eigendomsperceel in bezit.
Bij de originele akte hiervan hoort een landmeterkaart uit het jaar 1966 met de locatie en de afmetingen van het perceel. De totale oppervlakte van het perceel is 292,50 m2. De aankoopsom in 1972 was 1.749 Surinaamse guldens en 75 cent. Onlangs (augustus 2007) hoorde ik dat een perceel van dezelfde afmetingen in een aangrenzende straat voor 45.000 euro is verkocht. Vraagprijs was 50.000 euro. In de akte staan enkele voorwaarden genoemd die gelden bij de aanbouw van een huis, bijvoorbeeld dat er een septictank met draineerbed aangesloten moet worden. Er staat niets in over de oppervlakte die bebouwd mag worden.

Het bouwontwerp
Aangezien je in Suriname veel vrijheid hebt bij het bouwen van een huis, heb ik mijn ontwerp zelf gemaakt. Maar ik ben geen architect en ken de bouwrestricties niet, dus de bouwtechnische zaken moest ik aan een ander overlaten. Bij een eerste ontwerp was ik niet bekend met een aantal voorwaarden en beperkingen waar ik later tegen aanliep.
Oppervlakte:
De totale oppervlakte van het perceel is 292,50 m2 en in mijn eerste ontwerp voor de flatwoning (flat=laagbouw) had ik een totale oppervlakte, exclusief de garages van 165 m2. Bovendien had ik aan beide zijden en aan de achterkant van het huis 1,5 m onbebouwd gelaten en voor het huis deels 1,5 meter en deels 3 meter.
In Suriname (in 2006) hoorde ik bij het Ministerie van Openbare Werken dat de huidige bouwoppervlakte in Paramaribo onder de 50% van de totale oppervlakte van het perceel moet blijven. Als de garages in het ontwerp aan het huis vast zitten, dan tellen ze ook mee als bebouwd gedeelte. Aan beide zijden en de achterzijde van het huis moet 1,5m onbebouwd blijven, aan de voorzijde 3m. Deze verscherpte regels zijn enkele jaren geleden ingevoerd.
Buiten Paramaribo gelden deze regels volgens mij niet en in sommige gebieden even buiten Paramaribo heb je niet eens een bouwvergunning nodig.
Plaatsing van de toiletten:
De toiletten had ik in het eerste ontwerp middenin het huis geplaatst. In Suriname kreeg ik van de aannemer en familieleden echter een duidelijk en dringend advies: hou de afstand tussen toilet en septictank zo kort mogelijk, anders krijg je narigheid. Dit ging gepaard met zgn. “bronbere” horrorverhalen. “Bronbere” (letterlijk gebrande buik) is een uitzuigtankwagen voor septictanken.
Lichtkoepel/dakraam:
In het oorspronkelijke ontwerp wilde ik een dakraam of lichtkoepel, maar toen ik dit bij de aannemer ter sprake bracht bleek al gauw dat dit niet of moeilijk te krijgen is in Suriname; deze zou wellicht geïmporteerd moeten worden uit het buitenland. Dus heb ik het ontwerp zodanig aangepast dat een dakraam of lichtkoepel niet meer nodig was.

De tekenaar wilde weten wat voor dak ik op het huis wilde. Ik koos voor een zogenaamd schild/enveloppen-dak in plaats van een V-dak. Dit puur vanwege esthetische redenen. Een flatwoning (flat=plat) vind ik mooier met een sierlijk dak. Bij een hoogbouwwoning maakt het minder uit. Een V-dak is wel stukken eenvoudiger en goedkoper.

De architect/tekenaar
Ik ging ervan uit dat als ik in Nederland de bouwtekening door een architect zou laten maken dat de kosten hoog zouden oplopen, dus koos ik ervoor om dit in Suriname te laten doen. Ik had gehoord dat je bij het Ministerie van Openbare Werken de bouwtekening door een tekenaar van het Ministerie kon laten maken en meteen de bouwvergunning kon aanvragen. En dit voor een redelijke prijs. Het stond me ook aan om de bouwtekening te laten maken op de plek waar men de regels het beste kent. Dit om te voorkomen dat ik later voor verassingen kwam te staan.Bij de tekenaar van het Ministerie van Openbare Werken aangekomen (zie foto), kreeg ik de restricties van het bouwoppervlakte te horen. Al gauw besloot ik geen garages in het ontwerp op te nemen maar open parkeerplekken. Hiervoor koos ik de afmetingen van dé ideale en veelvoorkomende auto in Suriname, een Toyota Hilux double cabin, (L= 5,23m, B=1,76m, H=1,68m), uiteraard rekening houdend met openstaande deuren.
De tekenaar kon van mijn ontwerp een complete bouwtekening naar Surinaamse standaarden maken. De kosten, inclusief bouwvergunning voor 145m2 oppervlakte bij een laagbouwwoning was totaal 730,- SRD. Omgerekend was dat toen (november 2006) ongeveer 200,- euro.
Om verschillende redenen heeft het uiteindelijk een klein half jaar geduurd voordat ik de uiteindelijke bouwtekening en bouwvergunning had. Ik zal hier de redenen gewoon opsommen, en de gemoedstoestanden die daarmee gepaard gingen weglaten. Deze zijn wel te lezen in mijn Weblog “Een half jaar vakantie”.

• De computer van het Ministerie met mijn tekening was gecrasht (verwacht bij Openbare Werken trouwens niet de faciliteiten tegen te komen van de moderne architect, en dit is een “understatement”)
  
• Kerstvakantie
  
• De directeur die persoonlijk zijn handtekening moet geven voor de bouwvergunning was in het buitenland.
  
• Zelf sleutelen aan het ontwerp nadat ik de restricties voor de bouwoppervlakte had gehoord. Dit betekende het hele ontwerp omgooien.
  
• Miscommunicatie tussen de tekenaar en de computertekenaar: in een van de bouwtekening versie's was het perceel plotseling 2 meter te breed.
  
• Miscommunicatie tussen mij en de tekenaar; de bouwtekening was helemaal af, maar de maximale bouwoppervlakte was niet benut, hetgeen voor mij een voorwaarde was.
  
• Zelf meten en doorgeven aan de tekenaar van enkele afstanden van de belendende percelen: de afstanden tussen de voor- en zijgrenzen tot de huizen. Deze worden opgenomen in de bouwtekening.
  
• Zo nu en dan zat ik zelf in het binnenland en was ik onbereikbaar voor accordering en kon de volgende fase van de bouwtekening niet van start gaan.
  

De aannemer
In Nederland was ik al tijden bezig op internet te lezen over ervaringen die men had met aannemers in Suriname. Ik werd er niet vrolijk van. Mijn familie kende gelukkig iemand die verschillende bouwprojecten voor hen en anderen had gedaan en aangekomen in Suriname kon ik aan zijn werk zien dat deze onofficiële aannemer zijn werk serieus nam. Hoewel hij slechts één complete woning had gebouwd, besloot ik, nadat we hadden gesproken en ik wat van z’n werk had gezien, met hem in zee te gaan. Hij gaf mij goed advies toen ik mijn eerste ontwerp aan hem liet zien. Zijn reactie was: dit is een huis naar Europese standaarden. Daarna is er veel veranderd aan het ontwerp.

De bouwvergunning
Bouwvergunningen worden door het Ministerie van Openbare Werken uitgegeven. Alle architecten in Suriname dienen hun bouwtekening bij het Ministerie van Openbare Werken in en pas als de directeur zelf zijn handtekening heeft gezet, is de bouwvergunning een feit.
Voor de bouwtekening en de bouwvergunning heeft men enkel een kopie van de originele landmeterkaart nodig. De eigendomsakte wordt wel bekeken, maar deze doet niet terzake. Dat betekent dat iedereen met een bouwtekening een bouwvergunning kan aanvragen, als je maar de originele akten kunt overleggen. Ik vroeg het nog na: ook een machtiging van de officiële eigenaar is niet nodig om een bouwvergunning te krijgen.
Overigens kreeg ik bij het uitgeven van de bouwvergunning van het Ministerie te horen dat voor het storten van de fundering zou beginnen ik een afspraak moest maken met een opzichter van het Ministerie van Openbare Werken (in mijn geval was het de tekenaar zelf). Deze is toen langs gekomen om erop toe te zien dat bij het storten van de fundering, de totale oppervlakte overeenkwam met het goedgekeurde ontwerp. Ik weet niet of dit gangbaar is en of er gewoonlijk steekproefsgewijs gekeurd wordt. In mijn geval was het in ieder geval zo, en mogelijk omdat de fundering is gestort voordat de bouwvergunning was uitgegeven. De bouwvergunning kreeg ik toen ik na een half jaar vakantie net 3 dagen weer terug in Nederland was.

De bouwkraan
Als je bij de bouw geen water van de buren kunt aftappen, dan zal je bij de Surinaamse Waterleiding Maatschappij (SWM) een wateraansluiting aan moeten vragen in de vorm van een bouwkraan. Mij werd verteld dat je deze pas kan aanvragen als je de bouwvergunning binnen hebt, maar uiteindelijk bleek dat wel mee te vallen. Met een nog niet goedgekeurde versie van de bouwtekening lukte het ook.De situatie tekening van het perceel - het eerste blad van de set bouwtekeningen- was het enige dat men nodig had. Maar de procedure voor de aanvraag van een bouwkraan is niet eenvoudig. Met een bezoek van een uurtje aan het SWM zal het niet lukken. Zo is het bij mij gegaan:

• Aanmelden bij de receptie van het SWM met een ID-kaart, in mijn geval met mijn paspoort en doorgeven dat je langskomt voor een aanvraag voor een bouwkraan. Je wordt dan naar de tekenkamer doorgestuurd.
  
• In de tekenkamer toonde ik de eerste versie van de bouwtekening. Er werden kopieën gemaakt en ik kreeg de prijs voor de aanvraag te horen: SRD 65,-. Men zou contact met mij opnemen als de aanvraag binnen was. Ik kreeg een naam en telefoonnummer van een meneer die de daadwerkelijke aanleg zou regelen. Later realiseerde ik dat niemand mijn telefoonnummer had gevraagd. Ze hadden alleen mijn naam, de straat van het perceel en het perceelnummer.
  
• Ik werd doorverwezen naar een andere kamer, waar ik informatie en een bonnetje kreeg. Ik werd doorgestuurd naar het betalingskantoor om de hoek van het gebouw.
  
• Bij het betalingskantoor werkt men met een nummertjessysteem, de wachttijden waren steeds erg lang toen ik er was. In het kantoortje vertelde ik wederom dat ik voor een bouwkraan aanvraag kwam en ik kreeg een 2e bon mee. Daarna mocht ik bij de kassa van het betalingskantoor betalen.
  
• Na een paar weken belde ik maar zelf naar het nummer van de meneer van het SWM om te vragen wat de status van mijn aanvraag was. Er was geen verbazing of verontschuldiging dat niemand mij had verteld dat ik alvast kon langskomen om te betalen voor de aanleg. Ik ging weer naar het betalingskantoor van het SWM. Met mijn naam, straat van het perceel en perceelnummer kon men daar m’n documenten snel vinden. Ik vroeg daar ook meteen een formulier om een automatische betaling te regelen, want anders moet je maandelijks naar het SWM betalingskantoor om de waterrekening te betalen. Bij de kassa kon ik de totale aanleg- en waarborgsom betalen, t.w. SRD 631,84 en SRD 155,16.
  

Nu moest de daadwerkelijke aanleg nog plaatsvinden. Er gingen weken voorbij totdat ik zelf weer belde. Men was al drie keer in de straat geweest voor de aanleg, maar kon het perceel niet vinden. Ik vroeg of we een afspraak konden maken, dan zorgde ik dat ik aanwezig was en kon ik meteen ook de locatie voor de bouwkraan aangeven. Dat was geen optie, dus sprak ik af dat ik bordjes achter zou laten. Ook toen ik alles duidelijk had gemarkeerd is de bouwkraan op een andere plek dan ik had aangegeven geplaatst.
Bovenstaande klinkt weliswaar heel moeizaam, maar ik ben er van overtuigd dat men bij het SWM toch met een gedegen beleid werkt, het is alleen nog niet geoptimaliseerd.

De maandelijkse automatische afschrijving kan met het machtigingsformulier van het SWM bij de bank geregeld worden. Voorwaarde is wel dat je een bankrekening hebt bij een Surinaamse bank. De bank stuurt het formulier zelf door naar het SWM.

(In augustus 2009 zag ik dat SWM inmiddels een website heeft waar je ook de aanvraagprocedure en tarieven kunt vinden)

Bouwstroom
De tijd tussen de aanvraag voor bouwstroom en de daadwerkelijke aanleg heeft ruim een half jaar geduurd. Omdat ik iemand ken die bij het Energie Bedrijf Suriname (EBS) werkt, heeft deze persoon mij geholpen met de procedurele stappen. Weinig of geen mensen hebben echter invloed op het verloop van de aanvraag. Ook de gerenommeerde groothandel Soeng Ngie heeft voor hun net (juli 2007) geopende nieuwe filiaal een jaar na aanvraag moeten wachten op hun stroomvoorzieningen. Bouwstroom neem je af als een abonnement over periodes van een half jaar. Bouwstroom is anders en duurder dan een gewone huisstroomvoorziening. De details weet ik echter niet. De aanvraag kostte SRD 150,-. Vervolgens kwamen voor de aanleg verschillende bedragen bij in SRD en US$: SRD 110,- (borgsom), SRD 200,-, SRD 349,- en US$ 49,-. Automatisch afschrijven is ook mogelijk, maar dit heb ik nog niet geregeld.

Buurtbewaking
Ik heb een bezoek gebracht aan de plaatselijke politiepost. Daar is het mogelijk je op te geven voor de buurtwacht. Nu betaal ik een maandelijks vrijwillige bijdrage; elke avond rijdt de politie voorbij en kijkt even naar het huis. Het is ook mogelijk je op te geven voor een uitgebreidere duurdere inspectie.

Kostenraming
Om mij een indicatie te geven van de totale kosten van het huis heeft de “aannemer” de formule gebruikt die verschillende aannemers in Suriname hanteren, nl. Euro 450,- per m2, hetgeen voor mij uitkwam op 65.000 euro. Het huis is dan sleutelklaar, betegeld en al. Hij gaf wel duidelijk aan dat het ook veel goedkoper kan, maar dan heb je met inferieure bouwmaterialen te maken, die ook volop te krijgen zijn in Suriname. Dit zijn bijvoorbeeld bouwstenen van een mengsel dat niet zo stevig is, dunne dakplaten die snel verroesten en ga zo maar door.

De bouwtekening
Plattegrond:

Fundering en Riolering:

Kapplan:

Renvooi bij doorsnede:

Detail Kap en Fundering:

Detail kolom:

Gevels:
Voorgevel, Achtergevel
Linkergevel, Rechtergevel

De uiteindelijke bouwvergunning (na mijn november 2007 vakantie in Suriname toegevoegd). Handtekeningen en plakzegels evenals codes en namen die direct naar mijn bouwproject verwijzen heb ik gewist.

Niet te koop

Ik had een tijdje geen nieuws gehad, dus ik dacht, ik bel weer even naar Suriname.
De vaart zit er nog steeds in, maar het is wel tijd dat de waterinstallateur langskomt, want zolang hij zijn werk niet heeft afgerond kan er niet gepleisterd worden.
Inmiddels is het dak af, de waterafvoer is af, de bekabeling is bijna af en van enkele kamers is de vloer al gestort. Afgelopen maandag hebben de arbeiders een vrije dag genomen, ze hadden tot laat doorgewerkt en waren doodop van het beton storten. Het is op dit moment ook erg heet in Suriname, de grote droge tijd is begonnen. Het deed me daarom heel goed om te horen dat m'n tante, toen ze uit de hitte kwam en het huis binnen ging, aangenaam verrast was dat het daar zo koel was. Dat was natuurlijk ook de opzet van het hoge plafond. Maar misschien hebben de trapezium dakplaten er ook iets mee te maken. Het is te hopen dat het ook zo lekker koel blijft wanneer de gipsplaten in het plafond zitten. Ik heb voor gipsplaten gekozen i.p.v. het gangbare triplex, vanwege brandgevaar en knagend ongedierte. Een duitse architecte die ik in Suriname had ontmoet, wist me ook te vertellen dat het wat betreft warmte in het huis niet zoveel zou uitmaken, gipsplaten of triplex. Wahab bereidt zich al voor op de vele schroeven die hij zal moeten indraaien voor al die gipsplaten. Hoewel gipsplaten aan het plafond niet erg gebruikelijk zijn in Suriname heeft hij me kunnen verzekeren dat hij de job aankan. Zoals hij het me aan de telefoon uitlegde kwam het heel goed overeen met wat ik Dennis in "Klussen en Wonen" heb zien doen, dus ik heb er vertrouwen in.
Al met al, ben ik weer zeer tevreden. En met recht, want de wachter werd onlangs aangesproken door een meneer die het huis nu al wilde kopen. Hij drong behoorlijk aan, maar wachter zei resoluut: "het huis is niet te koop!".

Stroomversnelling

Een aantal weken was de vaart er een beetje uit vanwege het detailwerk, maar nu lijkt alles weer in een stroomversnelling te gaan.
De dakgoten en afvoerpijpen zijn reeds door de loodgieter geplaatst. Dit moest voor de dakbedekking gebeuren, omdat anders bij grote stortregens al het water vanaf het dak op het perceel zou stromen, en dat was gezien het toch al kleine werkterrein voor de bouwvakkers onpraktisch. De dakplaten zijn uiteindelijk bij een andere kwaliteitszaak gekocht, die ze wel op voorraad had (Kulpdipsingh, kosten 11.0000 SRD). De maten waren echter net iets anders dan die van Impacto waardoor Wahab zijn berekening helemaal opnieuw moest maken. Inmiddels zijn de dakplaten al bijna allemaal bevestigd. De aansluitpunten, nokplaten, volgen daarna. Het weer moet bij deze klus wel meewerken heb ik begrepen, want als het erg zonnig is, dan zijn de dakplaten te heet om op te werken, en als het regent zijn ze te glad.
Gelukkig houdt mijn tante de situatie goed in de gaten. Twee raamkozijnen van de extra wooneenheden zijn mogelijk te laag ingezet. Deze zullen door Wahab aangepast worden. Nu kan het nog redelijke eenvoudig, want het pleisterwerk is nog niet begonnen.
Intussen is het ook tijd voor de bekabeling en de waterinstallatie. Een familielid gaat de bekabeling doen; ik moet de lichtpunten en stopcontacten aangeven en kiezen voor Amerikaanse of Europese stopcontacten. Ook utp-bekabeling neem ik meteen mee; ik ben geen voorstander van draadloos internetten. Een bij de familie bekende waterinstallateur, een pietje precies heb ik begrepen, die ook hydroforen kan aansluiten, zal de watertoevoer voor zijn rekening nemen. Inmiddels heeft Wahab ook al het schelpzand besteld dat nodig is om straks de vloer te storten. Maar, eerst is hij nog aan het uitzoeken met wat voor insecticide hij de vloer kan drenken. Uiteraard gebeurt dit voor het plaatsen van de bouwfolie en het storten van de vloer.
Al met al kreeg ik het flink op m'n heupen na het laatste telefoongesprek met Suriname. Het gaat allemaal zo snel nu, als het zo doorgaat is het huis aan het eind van het jaar echt af.

Er is momenteel weer een akkefietje met een van de bouwvakkers gaande, dat goed uitgezocht moet worden, nl. of inderdaad teveel lawaaierige bezoekers langskomen, wiens auto's uitvoerig met mijn water gewassen worden. Dit zou wel de ongewoon hoge laatste waterrekening verklaren.

Deze (nagezonden) foto's heb ik in oktober ontvangen. Ze zijn in de 3e week van augustus genomen.

Eindelijk bouwstroom

Afgelopen maandag is eindelijk door het EBS (Energie Bedrijf Suriname) de bouwstroom aangesloten. Dit heeft dik een half jaar op zich laten wachten. Waarom? Het verhaal gaat dat er niet genoeg stroom was op het knooppunt in de omgeving, dus er moest eerst meer bijgetapt worden. Toen de monteurs drie weken geleden al zouden langskomen regende het, dus ging die afspraak niet meer door. Maar onlangs hoorden we dat de buren opdracht hadden gekregen een tak van hun manjaboom af te zagen; en nu is inderdaad de elektriciteitskabel ongehinderd door bomen en takken naar de bouwkeet doorgetrokken. Bouwstroom (een extra hoeveelheid beschikbare en duurdere stroom) geldt voor een half jaar, heb je daarna nog steeds bouwstroom nodig, dan moet je weer een abonnement van een half jaar afnemen. Ik vind het erg vaag hoor, want tot nu toe hebben we steeds gewone stroom van de buren geleend en dat werkte even goed. Nou goed, een ieder mag ervan denken wat hij wil, maar het schijnt een verplichte aansluiting te zijn als je gaat bouwen.
De kostbare insecticiden behandeling heb ik nog even opzij geschoven. Wanneer ik in Suriname ben zal ik me hier verder in verdiepen. Inmiddels is er een tussenoplossing. Wahab heeft bij verschillende bouwcentra geïnformeerd wat zij ervan vinden, en hij kreeg overal het advies om het hout met carboleum te behandelen in plaats van voor de dure insecticidenbehandeling te kiezen, die toch maar 5 jaar lang de houtluizen weghoudt. Zo gezegd zo gedaan. Al het hout van het dak heeft nu een laag van het uiterste giftige goedje carboleum gekregen (hier in Nederland kan je het niet eens in de winkel kopen, heb ik begrepen). Vooral bij het aanbrengen en een paar uur daarna schijnt het zeer giftig te zijn, en ik ben bang dat de arbeiders zich niet goed genoeg hebben beschermd. M’n tante heeft er op aangedrongen, maar al wat ze hoorde is dat ze zich met olie hadden ingesmeerd tijdens het verven. Dit blijft een moeilijk punt, de mensen hebben daar hun manier van werken, en zijn er moeilijk vanaf te brengen, al weten ze dat het gevaarlijk is voor de gezondheid.
De dakplaten die ik al met Wahab had uitgekozen in Suriname, roodbruine profielplaten van bouwmarkt Impacto (leverancier van kwaliteitsproducten) blijken een levertijd van twee maanden te hebben. Dat kan vervelend worden als niemand anders ze levert, maar Wahab is al een zoektocht begonnen. Intussen wordt er aan de afvoer, vergaarbakken, draineerbak voor het toilet en dakgoten gewerkt.
De laatste tijd heb ik geen foto’s meer ontvangen. Helaas heeft een stormachtige siebie-boesie (wolkbreuk) het raam van m’n neef doen openwaaien toen hij van huis was. Zijn laptop en andere belangrijke spullen heeft hij doorweekt aangetroffen. Z’n laptop is gecrasht en nu kan hij geen cd-tjes meer voor me branden. Gelukkig blijft hij wel foto’s maken, dus die komen nog wel eens.

Het hoogtepunt

Afgelopen zaterdag was het pannenbier feest. Vreselijk vond ik het, dat ik dit letterlijke en figuurlijke hoogtepunt van de bouw niet kon bijwonen.
Maar gelukkig was de famile volop aanwezig; Mijn oma van 88 jaar was gedurende het hele feest aanwezig, ze heeft op een stapel stenen gezeten en zelfs een toespraak gehouden: ze zei onder andere dat ze nooit had kunnen denken dat haar kleindochter in haar voetsporen zou treden. Met Wahab aan de ene arm en m'n neef Patrick aan de andere heeft oma ook door het hele huis gewandeld, ze vindt het een paleis. Tante Anita die ons meteen na het feest heeft gebeld is blijkbaar ook onder de indruk van de grootte van het huis. M'n neef Danny had vantevoren bij oma een echt pannenbiertje genuttigd, op het feest heeft hij weer foto's gemaakt. Zijn dochtertje Juanita en Tesie waren ook van de partij. De traktatie was cake, halal bami en nasi met soft (geen bier!), na het feest heeft tante Helen ook de buren getrakteerd, op soft en cake. Op de bewuste dag was de houten dakstructuur al helemaal geplaatst. Maar vanaf nu zal het langzamer gaan, heb ik begrepen, want nu komt het precisie werk. Wahab verwacht tot en met oktober bezig te zijn met de afwerking.
Gelukkig konden we op deze bewuste dag ook meegenieten, want de CD met foto's was gearriveerd. Het was niet altijd even eenvoudig om vast te stellen welk deel van het huis op de foto's stond. Daarom heb ik hieronder steeds een snapshot van de virtuele tekening erbij gedaan.

28 juni 2007




15 juli 2007

Deze week pannenbier

Pannenbier is een term uit de huizenbouw. Pannenbier wordt gedronken wanneer de hoogste nok van het gebouw is gebouwd, en de dakpannen op het dak gelegd kunnen worden. Volgens de traditie gaat de vlag dan uit en trakteert de opdrachtgever!

Vandaag heb ik weer een uurtje met Suriname gebabbeld en ben weer bijgepraat. De bouw gaat voorspoedig. Wahab heeft nadat hij vorige week tot in de nacht was doorgegaan met het storten van de ringbalken een halve dag rust genomen. Hij heeft zich toen bezig gehouden met de begroting voor het dak. Dat doet hij helemaal zelf. Hij belt heel veel zaken af voor een goeie prijs-kwaliteit verhouding. En dat is echt niet zo eenvoudig in Suriname. Je moet de juiste plekken kennen, anders loop je de kans om goed ogende troep in te kopen. Vervolgens berekent hij zelf de hoeveelheden en dan komt hij uiteindelijk met de prijs voor de materialen en apart de arbeiderskosten. Op het moment is de koers heel erg hoog, 1 euro = 3,83 srd. Zo hoog is het tijdens mijn vakantie niet geweest, en dat komt mij goed uit, want de dakbedekking zal niet goedkoop zijn. Over tijdsplanning maak ik me allang niet meer druk; dat zit meer dan goed bij Wahab.
Verder zijn inmiddels alle kozijnen geplaatst. De steunbalken van het dak zijn er al en al het hout voor de dakconstructie is al aangekocht. M'n tante probeert zaterdag alle trouwe bezoekers van het bouwproject op de Apollostraat bij elkaar te verzamelen om het pannenbier te vieren. Oma levert ook een financiële bijdrage aan het feest en naar ik heb begrepen zal zij het pannenbier ook bijwonen. Dat zou dan haar derde bezoek aan de Apollostraat worden. Traditioneel bij het pannenbier in Suriname wordt de Surinaamse vlag op het hoogste punt geplaatst. Bij de start van de bouw hadden we reeds gemerkt dat Wahab niet gecharmeerd was van het duivelse goedje bier, dus waarschijnlijk wordt er zaterdag pannengemberbier gedronken. Tante Helen gaat op zoek naar een Surinaamse vlag.
Aan deze kant van de oceaan probeer ik een woonpolis voor het huis af te sluiten. Gelukkig werkt een van mijn tantes bij een grote verzekeringsmaatschappij in Suriname; zij wilde wel de voortgang voor me in de gaten houden. Verder moet ik uit zien te vinden of het echt nodig is het huis een dubbele insecticiden behandeling te geven. Het is zo duur, dat ik m'n twijfels er een beetje bij heb. Wat er wordt aangeboden is 5 jaar houtluisvrijheid voor een behandeling van de grond (500 USD) en het dak (ook 500 USD), neem je ze beiden, dan krijg je een kleine korting. 5 jaar houtluisvrij, betekent dat ook 5 jaar insecticidenwalm? Nou ja, het wordt weer googlen voor me. Mijn neef Jos die naar verwachting morgen op het vliegtuig naar Nederland stapt heeft al een CD-tje met de laatste foto's van de Apollostraat in zijn koffer. Totdat ik ze heb, moet ik het nog met het virtuele huis doen. Daar zit het dak er al op!
Trouwens, wie na Openbare Werken ook magertjes scoort bij dit bouwproject is het energiebedrijf EBS. Tot m'n verbazing is de bouwstroom nog steeds niet aangesloten!

Opwaarts

De nieuwsgierigheid begon weer vreselijk te knagen, dus heb ik vandaag mijn financieel manager en toezichthouder in Suriname, tante Helen, gebeld.
Ik ben weer helemaal bij en blij. Alle muren zijn opgetrokken en alle kolommen zijn gestort. Wahab is nu bezig met de ringbalken, die de dakconstructie zullen ondersteunen. Hiervoor heeft hij eerst een bekisting gemaakt, en daarin wordt gewapend beton gestort. Een aantal ringbalken zijn al klaar. Tante Helen heeft van Wahab een rondleiding door het huis gekregen; ze moest af en toe een sprongetje maken, want de vloerhoogte is een stuk hoger dan het maaiveld; de stoepen worden later gemaakt. Gelukkig vond ze alles mooi ruim. Ik had haar gevraagd om na te gaan of in de kleine toiletten nog plaats was voor een klein fonteintje, of zoals we in Suriname zeggen, een kleine wasbak. Gelukkig, er is nog genoeg ruimte voor. Wel zo prettig als je na het eten van een Roti van Roopram en het noodzakelijke toiletbezoek een paar uur later, ook je handen meteen kan wassen.
Inmiddels is ook het kastje voor de bouwstroom geplaatst. De daadwerkelijke aansluiting zou afgelopen zondag plaatsvinden, maar toen regende het, dus is het niet gebeurd. Mogelijk staat het er inmiddels wel en hoeven we geen stroom meer van de Javaanse buren te lenen. De Hindoestaanse buren aan de andere kant zijn zo onder de indruk van Wahab z'n werk dat ze hebben gevraagd of hij na de bouw hun dak wil repareren. De vriend van het buurmeisje dat een aantal weken terug met de bouwvakkers in een vechtpartij is geraakt, laat zich, mede dankzij een waarschuwing van de politie, niet meer in de straat zien. Phew!
Volgende week komt een neef van me terug van vakantie, hopelijk met een CD-tje met nieuwe foto's.