Grappenmakers

Gistermorgen was ik nog maar net in m'n woning aangekomen of ik kreeg een telefoontje van mijn tante. Zij was door de schilder/wachter gebeld, die erg boos was: Hij wilde 50 SRD schadevergoeding van de "tegelzetter", want deze had zijn emmer met verfrollen leeggegooid, blijkbaar omdat hij de emmer nodig had. En nu waren de verfrollen uitgedroogd.
Dit beloofde weer een vermoeiende dag te worden.

Terwijl de sanitair installateur op de afgesproken tijd aanwezig was, liet de "tegelzetter" op zich wachten. Ik luisterde de telefoongesprekken af. De eerste keer: "Ie baisigri broko, ie moesoe mek ing?" En later nog eens: "Ie moes tjarie ie pa na Eerste Hulp?! Mang, ma mie sabie toch dat ie pa dede keba. Omenie pa ie abie dang? No lee gie me jere!"
(Eerste smoes: hij moest zijn fiets repareren. Tweede smoes: hij moest zijn vader naar de eerste hulp brengen, maar blijkbaar was z'n vader al jaren terug overleden).
Maar uiteindelijk kwam hij toch weer. En ondanks onze afspraak om de "tegelzetter" niet alleen achter te laten liet de sanitair installateur hem na wat instructies toch weer achter en vertrok zelf naar een eerder gemaakte afspraak. Nadat ik het tegelwerk had geïnspecteerd maakte ik het noodzakelijke telefoontje: "Ik neem aan dat jij nu voor de extra kosten gaat opdraaien, want het is weer prutswerk hoor”. Dat bleek te helpen; kort daarna kreeg de "tegelzetter" een spoedcursus tegelzetten, waarbij de sanitair installateur steeds bleef corrigeren. En ja hoor, uiteindelijk is het dan toch gelukt!

Ik heb begrepen dat de vuilophaaldienst geen kartonnen dozen van de straat meeneemt in Paramaribo. Alles moet in kleine stukjes in een vuilniszak. Met al het inpakmateriaal had ik gisteren dus weer een behoorlijke zweetklus.

Wie de schoen past trekke hem aan.
Eergisteren kwam de sanitair installateur zwaar bezweet op z'n brommer aan, hij kwam net terug van een spoedklus. Hij vroeg de "tegelzetter" of er water was en deze wees hem de fles met ijskoud water aan. Daarop sloeg hij 4 kannen water achterover en zei: "Aaaaai! Wang sani jere, te je go na deng bakra oso, no wang dringie deng man e gie joe! Deng sma e njang deng sani, deng sma e dringi deng wing, ma deng ne aksi joe if joe wang dringie wang sani. Sranang mang altijd e gie joe tenminste wang kowroe watra."
Vrij vertaald: In huis bij Nederlanders krijg je nooit iets te drinken aangeboden, terwijl zij zelf van alles zitten te knabbelen en wijn te drinken, maar bij Surinamers krijg je in ieder geval een koud glas water.

Off topic: Oma op bezoek
Het hoogtepunt van de dag was een bezoek van mijn oma van 90 jaar. Sinds het hoogtepunt van het dak was bereikt (pannenbier) was ze niet meer binnen geweest. Vandaag kreeg ze de complete rondleiding, met ondersteuning van mijn twee tantes. Oma keek haar ogen uit, ze vond het fantastisch; de tegels waren mooi, het plafond was zo mooi hoog, de grote badkamer GROOT en bij de deuren bleef ze even stilstaan: " Deng moi jere!!" Natuurlijk zijn ze mooi oma, zei ik, ik heb ze precies laten maken zoals ze bij jou thuis zijn.
Ik was zeer vereerd met oma's bezoek, want ze maakt nog nauwelijks dit soort uitstapjes. Aan het eind zei ze dat ik blauwsel voor het huis moest zetten, want anders zou het ogri-ai krijgen.

Drama!

Ik had nooit durven dromen dat zo tegen het eind van de bouw ik nog zo'n dramatische dag mee zou maken als gisteren. Inmiddels kan ik de omstandigheden beter relativeren en in een beter kader plaatsen, waardoor het ietsje makkelijker is om er mee om te gaan.
Eigenlijk is het ook best te vergelijken met situaties die ik op het werk in Nederland tegenkom; door kostenbesparing wordt iemand zonder de juiste opleiding voor een functie aangenomen, vervolgens wordt van deze persoon verwacht boven zijn niveau te werken, maar deze levert voornamelijk prutswerk af, waardoor de medewerkers die van deze persoon zijn/haar werk afhankelijk zijn behoorlijk gefrustreerd raken richting deze persoon. Maar dat zou eigenlijk niet moeten. De fout ligt bij degene die deze persoon voor die bepaalde functie heeft aangesteld.

Eigenlijk ben ik dik tevreden met mijn sanitair/hydrofoor installateur. Hij werk goed, redelijk netjes, niet perfect, maar als je hem aangeeft dat je het perfect wil hebben, dan gaat hij zonder problemen hierin mee. Hij heeft volkomen begrip voor de wens van de klant.
Nu had hij mij laten weten dat hij ook kon betegelen. Ik had nl. nog een paar plekken, rondom de wastafels, waar betegeld moest worden. Op de dag van onze afspraak nam hij echter een handlanger mee, want hij had het eigenlijk veel te druk met sanitair werk (hij werd constant gebeld voor gesprongen leidingen, verstopte toiletten en ga zo maar door).
Nadat hij zijn handlanger tot drie keer toe had uitgelegd wat er moest gebeuren; ze hebben samen een van de tegelklusjes afgemeten, gaf hij hem ook duidelijke instructies over het betegelen zelf:
- no mik kron kron sani djie a mevrouw jerre. (alles moest recht!)
- gebruik spijkerafstand (een spijkertje i.p.v. tegelkruisjes)
- gebruik (tegel op steen tegellijm, geen tegel op tegellijm).
Na deze uitgebreide instructie ging de sanitair installateur even weg voor wat noodsituaties, ervan uitgaande dat hij wanneer hij terug was, hij zelf kon beginnen met zijn werk.

Nu weet ik dat de buitenlander er regelmatig intrapt wanneer Surinaamse werklui zeggen dat ze een bepaalde klus zonder problemen aankunnen en er vervolgens absoluut niets van bakken. Ik had echter nooit gedacht dat een ervaren Surinamer als mijn sanitair installateur zelf hierin zou trappen.
Eigenlijk moest ik al argwaan hebben, want zijn handlanger wilde met tegellijm werken i.p.v. cement, maar wist niet van het bestaan van een lijmkam.

Maar goed, ik ging dus verder met m'n werk; ik had zelf ook genoeg te doen, en na een tijdje wilde ik wel zien hoe het werk vorderde. Brrrr.... Eigenlijk was alles verkeerd, en had de man geen enkele instructie opgevolgd, of soms opgevolgd, maar duidelijk zonder het concept te begrijpen: zo zaten er inderdaad spijkertjes tussen de tegels, maar de voegen wisselden tussen de 1 mm en 5 mm. Bovendien bleek ook dat deze man geen binnenwerker was, maar een buitenwerker. Overal waar hij kwam liet hij vuil achter, hij nam alles wat hij zag en nodig had voor z'n werk, en zonder even te vragen. Het was een verschrikking. Deze man kostte veel meer dan hij opleverde.

Foto: De hele tegels hadden tegen de streep geplaatst moeten worden.

Nou goed, hij heeft er een hele dag over gedaan (volgens mij had het ook in 3 uurtjes gekund), waarbij hij 2 keer zijn fouten moest herstellen en vandaag weer moet terugkomen om z'n laatste fouten te herstellen. Ik heb in ieder geval duidelijk gemaakt, dat deze man niet hoeft te komen werken zonder supervisie van de sanitair installateur; we zullen zien hoe het gaat vandaag.

Tussen de bedrijven door is gisteren PPS ook nog langs geweest om de situatie opnieuw op te nemen; ik heb kennis gemaakt met een mogelijke beheerder van mijn huis, en ik heb de buurvrouw geattendeerd op de papajaboom die tegen mijn dakgoot aanleunde. Gelukkig heeft ze dezelfde avond de boom omgekapt.

Ik had nauwelijks wat gegeten die dag; ik wilde die onbekende tegelman niet alleen laten in mijn huis, maar wilde hem ook niet onderbreken, want het liefst had ik dat hij die dag z'n werk zou afronden.
Toen ik laat 's avonds arriveerde op mijn verblijfplaats stortte ik me dan ook meteen op een wandu-moksi-alesi. Gelukkig kon deze overheerlijke Surinaamse maaltijd mijn chagrijnige stemming een beetje doen omslaan.

Prefab bouwen in Suriname

Afgelopen zondag was ik op de Jaarbeurs in Paramaribo, waar ik drie stands voor Prefab bouwen in Suriname tegenkwam. Ik wist niet dat er zo'n diversiteit voor prefab bouwen werd aangeboden. Ik keek eerst rond bij Reno International nv. Daar zag ik het materiaal waarmee gebouwd wordt. Zowel de binnen als buitenmuren zijn opgevuld met polyurethaan. Ik vroeg naar de prijs per m2 voor sleutelklare woningen; 400,- euro per m2.
Bij de stand van Structura nv hoorde ik dat hun voorbewerkt naaldhout (anti-termieten) uit België komt. Zij leveren prefab dakspanten en houten wandstructuren voor de aannemer en zelfbouwer, maar ook sleutelklare woningen. Zij werken met Fermacell panelen (vezelversterkt en gipsgebonden). Als ik prefab zou bouwen, dan zou ik zeker voor deze manier van bouwen gaan. Hun prijs per m2 ligt ook een stuk lager. Ze werken met drie partners; Xella, Jonckheere en Euro Panels. Structura NV heeft een prachtige informatieve folder op www.structura.sr. De stand van de laatste Prefab bouwmethode heb ik snel weer verlaten. Dat was op basis van opgevuld PVC.

Wanneer ik door Paramaribo wandel zijn het toch de Bruynzeel woningen die mij het meeste aanspreken. Misschien is het een stukje nostalgie uit vroeger tijden, maar hoe dan ook vind ik ze erg oogstrelend. Maar houten woningen vergen veel onderhoud, ik weet niet of ik dat zou kunnen opbrengen.

Ik ben inmiddels bezig de laatste kastjes in elkaar te zetten.
Dat gaat toch een stuk langzamer in de tropen dan in een koud klimaat; ik ben wat lomer, zweet meer, drink meer en kan het niet laten me af te laten leiden door muskieten. Als ze erg vervelend zijn ga ik achter ze aan met de kruimeldief.

De schilder is van vele markten thuis!Het gewicht van de tros bacoven hebben we geschat op 30 kilo.
Ik geniet nog steeds vollop van de rijke natuur om me heen. Toen ik gisteren met de sanitair/hydrofoor installateur achter het huis liep sprong een kleine leguaan snel weg en dook meteen de trens in. Voor het eerst zag ik een leguaan zwemmen, hij schoot pijlsnel door het water heen. Soms is het ietsje minder, al die natuur, want eergisteravond landde pardoes een vliegende kakkerlak op m'n schouder, yikes!

Verschepen naar Suriname

Vandaag was het een erg warme dag. In de middag was er geen zuchtje wind. En laat ik nou precies deze dag hebben uitgekozen om de zomen van m'n gordijnen te strijken, en wel met een deadline om 17:00 uur, want ze zouden opgehaald worden door een kennis die bereid was de zomen te stikken. Maar ik had tijd zat, dacht ik, ik kon het rustig aan doen.
Niets was minder waar; ik werd erg prettig onderbroken door een telefoontje:"M'n schat", zei de dame aan de andere kant van de lijn, "de kist kan vandaag al afgeleverd worden" en dus niet pas maandag, zoals eerder afgesproken. De gordijnen liet ik links liggen en belde meteen mijn favoriete Taxi-lijn Taxi Tourtonne (vaste tarieven, geen oplichterij!), maar er waren geen wagens binnen. Blijkbaar vond iedereen het te heet om te lopen of de bus te pakken. Nou ja, pet op, en dan maar met de benenwagen in de hete zon naar de Apollostraat.

En ja hoor, mijn zeevracht is gearriveerd!! Wat een opluchting. Het is natuurlijk altijd even spannend of zoiets goed zal gaan. De colli's waren stevig bekist en geplastificeerd door de verscheepmaatschappij; ik verwacht daarom dat alles in goeie staat is. Aan het echte uitpakwerk moet ik nog beginnen.
De tip om te verschepen met Transolution heb ik al een poos geleden van een bloglezer gekregen. Ik heb de tip ook aan anderen doorgegeven, terwijl ik er zelf nog geen gebruik van had gemaakt. Maar nu was ik zelf aan de beurt, en ook ik ben dik tevreden.
Omdat ik er erg tegenop zag om zelf het inklaren bij de douane te regelen heeft Transolution dit voor mij gedaan.
Ik heb bij twee verschillende firma's mijn waren gekocht, en daarom met beide afgesproken dat ze deze op dezelfde dag zouden aanleveren bij Transolution. Transolution heeft een bekisting voor de colli's gemaakt en na een paar dagen zou de boot vanuit Nederland vertrekken om 10 á 12 dagen later aan te komen in Suriname. In november 2009 was de prijs voor het verschepen 135,- euro per kuub. Heb je het inpakken niet zelf gedaan, dan komen er nog inpakkosten bij, vervolgens de kosten voor het inklaren en invoerrechten, en tenslotte, als je dit ook niet zelf doet, afgifte en transportkosten. Natuurlijk kost deze (bijna) door-to-door service wat, maar het scheelt heel veel gedoe! De kosten voor invoerrechten/inklaren zijn afhankelijk van de waarde van de koopwaren. Dit wordt in Suriname aan de hand van een tabel bepaald. Bijzonderheden weet ik niet, alleen dat het even pijn deed toen ik hoorde dat dit bedrag 1/3 van de waarde van mijn artikelen was. Maar... neem kopieën van je (b.t.w.) bonnen mee naar Transolution, zodat je later de b.t.w. kunt terugvragen!

Terug op mijn verblijfadres stond het strijkwerk nog te wachten. Yikes!
Maar omaatje lief had een portie tjauw-min voor me besteld, dus kon ik eerst nog even bijtanken. De deadline heb ik gehaald en ik had zelfs nog energie over om dit verslag te schrijven en up-te-loaden in "mijn" Chinese internetcafé.

Huishouding in de tropen

Muskieten, mieren, die akelige wurmpjes in hun ruitvormige huisjes, kamrawintje uitwerpselen; ze krijgen geen schijn van kans. Ik ga ze te lijf met mijn kruimeldief. Oorspronkelijk heb ik de kruimeldief uit Nederland meegenomen om het zand tussen de geleiders van de schuifdeuren makkelijk weg te zuigen – een akelig werkje om met een bezem te lijf te gaan -, maar inmiddels is de kruimeldief m'n grootste vriend geworden in het tropische huishouden.

Ik ben de woning gereed aan het maken om mijn intrek te nemen voor een paar weken. Het ene moment zit ik daar dan rustig een kastje in elkaar te zetten, het andere moment staat m'n Javaanse buurman bij de schutting met een lekkere zelfgemaakte saoto! Dat was een welkome verassing, want de kookgeuren uit de buurt deden m'n maag al rommelen.

Om de wind lekker door het huis te laten waaien wilde ik de achterdeur openzetten, maar uhum.. daarbuiten zag ik toch echt een leguaan net weglopen. Ik ben geen held als het om beesten gaat, en ik zou niet goed weten wat te doen als de leguaan binnen zou komen. En dat was dus iets waar ik in de planning geen rekening mee heb gehouden, maar er zijn tal van manieren om dit probleem achteraf op te lossen. Voor aankomende bouwers is het wel handig om hier alvast over na te denken. Ik denk dat ik zelf gaas aan de onderzijde van de diefijzerdeuren bevestig.

Trouwens, die grote tros bacove op de achtergrond, volgens mij ben ik niet sterk genoeg om die zelf te oogsten.

Waarom doe ik dit ook alweer?

Een warme middagzon en een zachte bries. Plop! Een manja valt uit de boom. Grietjebies dalen neer op de dakgoot en proberen elkaar te overstemmen. Een buurtzwerver roept: “Chinese buurvrouw! Heeft u een werk? Hindoestaanse buurvrouw...". De lucht pal boven me is helderblauw maar verderop is het donkergrijs en even later hoor ik zware klettergeluiden die steeds helderder en luider worden. Snel, sluit de shutters! Wang siebie boesie e kon'!

Ik ben weer in Suriname en het is hier weer heerlijk! Gelukkig ben ik de voorbereidingsstress van deze (werk)vakantie al gauw na aankomst kwijt geraakt. Het verschil tussen het koude jachtige leven in Nederland en het warme natuurrijke swietie Sranang is deze keer overweldigend. Ik kan er gewoon niet bij waarom ik nog niet hier woon. Ach, later in de vakantie zal het me wel weer dagen, maar nu schuif ik het nog even opzij en geniet ik van m'n eerste weekje vrij.

Ik zit nu in de afrondingsfase van het huis, maar dat wil niet zeggen dat ik deze vakantie alle wensen zal kunnen vervullen. De schuttingen aan weerszijden van het huis, airco's, en warm-water boiler zullen nog even op zich laten wachten. Beveiliging en basisinrichting hebben deze vakantie de hoogste prioriteit.
Al begin deze maand is de hydrofoor geplaatst met de materialen volgens eerder genoemde boodschappenlijst. Totale kosten aan materiaal: SRD 1.840,-. Een grotere durotank paste helaas niet binnen het traliewerk.
Op dit moment worden de poorten en het hekwerk aan de voorzijde geschilderd.

Voor de liefhebber een advertentie uit de krant voor poorten van NV Graniet.

En voor de liefhebber van architectuur in Suriname een artikel over het boek Architectuur en bouwcultuur in Suriname van Klooster en Bakker. In een interview op TV vertelden de auteurs dat twee hoofdstukken in het boek gewijd zijn aan de hedendaagse bouwmethoden. Gisteren was ik bij boekhandel Vaco in de stad, maar het boek ligt nog niet in de schappen. Eind deze maand wordt het verwacht.
Enkele dagen terug sprak ik een bloglezer met veel bouwtechnische ervaring. Hij is nu ook bezig hier een huis te bouwen. Natuurlijk loopt hij tegen dezelfde dingen aan zoals ik die ook heb ervaren. Vooral het vasthouden aan de traditionele werkwijzen terwijl toch duidelijk iets anders is afgesproken is zijn grootste struikelblok. Daardoor wordt je genoodzaakt concessies te doen waar je eigenlijk geen trek in hebt. Dat lijkt toch iets typisch Surinaams te zijn, want hij heeft ook ervaring met bouwprojecten in andere landen, en daar werd alles wel volgens afspraak gebouwd, hoe ongewoon het ook mocht zijn. Ook zijn conclusie is: om precies te krijgen wat je wilt, zal je toch aldoor met je neus erbovenop moeten zitten.

Off-topic.
Elke vakantie breng ik een bezoek aan mijn favoriete markt, de Kwattamarkt, waar mijn zintuigen en de lekkere trek (in de kantine) meteen ontwaken. Ook deze keer ging ik met veel meer boodschappen huiswaarts dan gepland.

Een van mijn twee culinaire doelen voor deze vakantie heb ik reeds vervuld: uitzoeken welke Surinaamse vis het dichtst in de buurt komt van zalm en deze bereiden in teriyaki saus.


Bangbang met honing en teriyaki saus, heerlijk!

Ook iedere vakantie weer breng ik een bezoek aan de Paramaribo Zoo. De agressieve Blasman is nog steeds actief. Hij heeft een nieuw waarschuwingsbord gekregen.
De struisvogels hebben het blijkbaar naar hun zin in Suriname want ze hebben onlangs kindjes gekregen. Mijn tante zou graag een struisvogel bij haar in de savannah hebben. Ze vroeg of de kleintjes te koop zijn. Ja hoor, 300,- SRD per stuk.
Net toen ze zich afvroeg wat struisvogels eten, was het voedertijd voor papa en mama struisvogel.
Jummie, kouseband!

Verboden voor onbevoegden

Woon je al lange tijd in Nederland en ben je bezig met bouwplannen in Suriname, dan zijn zwervers en honden op je bouwterrein niet het eerste waar je aan zult denken. Maar toch ook belangrijk om daar rekening mee te houden. Zwervers komen maar wat graag inspecteren wat ze mee kunnen nemen, terwijl de honden een hoop voor je zullen achterlaten.

Dat is bij mij nu zo goed als voorbij. Het hekwerk aan de voorzijde staat er nu en aan de achterzijde is een poort geplaatst. Het staalwerk staat nu nog in de menie, maar zal binnenkort geverfd worden.Heerlijk dat het werk nu tegen het einde loopt. Langzaamaan begin ik ook te evalueren. Wat is nou goed gegaan en wat had ik achteraf liever anders gedaan. Natuurlijk leerzame stof voor alle lezers van deze weblog.
En ik moet zeggen, het aantal lezers is in de loop der tijd behoorlijk toegenomen. Ik had aan het begin nooit kunnen bedenken dat er mensen in de VS, Nederlandse Antillen, UK, Spanje, Frankrijk, of zelfs Noorwegen deze webblog zouden lezen. Maar gaandeweg heb ik begrepen dat Surinamers zich over de hele wereld hebben verspreid, ook al is de bevolking nog zo klein. En blijkbaar lopen er velen buiten Suriname met bouwplannen rond. De laatste tijd neemt het aantal bloglezers vanuit Suriname ook enorm toe. Dat doet me goed; dat men vanuit Suriname steeds meer internet als informatiemedium weet te vinden.
Nu dan wat evaluatiepunten.

Waar heb ik me op verkeken?

Vaklui en perfectionisme
Toen mijn naar Suriname geremigreerde tante mij tijdens een vakantie eens zei: “men vindt mij hier te kritisch” had ik haar niet goed genoeg begrepen. Ik begreep wel dat haar standaarden voor afwerking hoger lagen dan van de gemiddelde Surinamer, maar ik had nog niet begrepen dat het streven naar perfectionisme niet echt leeft in Suriname. M.a.w. vakmensen zijn heel erg moeilijk te vinden, en men is gauw tevreden met een middelmatig resultaat. Nu kan ik dat heel goed begrijpen, in Suriname lig ik ook liever de halve dag in een hangmat torie te praten, maar een gedegen oplossing heeft toch ook mijn voorkeur boven een halfslachtige oplossing die je steeds maar moet oplappen om het werkend te krijgen en wat op den duur veel meer tijd, energie en geld kost. En daar heb ik me erg op verkeken, op die instelling die erg leeft in de gemeenschap en waar het soms erg moeilijk is om tegenin te gaan.

Mode en Amerikaanse producten
Ik heb me ook verkeken op de manier waarop men met je meedenkt bij de bouw. Dit is vooral erg tricky. Want ook goeie vaklui zijn erg trendgevoelig en geven vaak de voorkeur aan Amerikaanse oplossingen. Wat nieuw is gearriveerd in de gemiddelde Surinaamse winkels loopt vaak jaren achter op de trend in Nederland, en dat “nieuwe betere” product probeert men je dan aan te praten. En wat werkt voor temperaturen en leefomstandigheden in Amerika (of Nederland natuurlijk) hoeft niet geschikt te zijn voor Suriname.

Smaak en prijs
Bij het meedenken wordt de persoonlijke smaak van de opdrachtgever vaak ook genegeerd. Elke bouwvakker wil jou wel vertellen wat je beter kunt doen, bijvoorbeeld omdat het goedkoper of mooier is. Men kan niet zo goed begrijpen dat je een bepaald patroon wilt, en niets anders, zelfs al kost het 500 SRD meer.

Onafhankelijk werken
Ik had er ook niet goed bij stil gestaan dat men niet zo goed onafhankelijk kan werken. Ik had het moeten weten, want niet voor niets zijn er nog zoveel winkels in Suriname met personeel met een eigen deeltaak; het personeel dat advies geeft, het personeel dat inpakt, dat afstempelt, dat afrekent. En ik heb het keer op keer gezien, mensen met een pension moeten steeds naast de schoonmaakster lopen om elke week weer opnieuw uit te leggen wat er op welke manier schoongemaakt moet worden. Vanuit historisch oogpunt is het me volkomen duidelijk waarom dit zo is, maar het moge ook duidelijk zijn dat Suriname niet met zijn tijd is meegegaan. Deze manier van werken is echt te achterhaald. Gelukkig zijn er ook wel mensen die onafhankelijk werken, en dat is dan zo’n opluchting!
Hoe dan ook, dit gegeven heeft m’n plannen wel in de war geschopt. Ik wilde namelijk heel veel meubels in Suriname laten maken en op die manier veel geld voor de inrichting uitsparen. Maar dat gaat dus niet door. Ik zal veel meer in Nederland moeten aanschaffen en opsturen.

Wat had ik anders gedaan?

Fundering en vocht
Ik had me meer moeten verdiepen in de fundering van het huis. Dit was toentertijd zozeer een ver-van-mijn-bed-show en heb daarom een blind vertrouwen in de aannemer gesteld. Nu heb ik rondom het huis onderaan de buitenwand een vochtprobleem. Ik weet niet of het komt omdat er geen vochtbeschermer is aangebracht of omdat het te vroeg geschilderd is. Toen het maanden terug aan het licht kwam heb ik het probleem voor me uitgeschoven; ik zal er later eens goed induiken. Het vochtprobleem zit in ieder geval niet binnenin het huis.
Uiteraard heb ik het zowel met de aannemer als de schilder besproken. En je zult wel begrijpen wie waar het probleem neerlegt.

Wandtegels en stijl
Ik had wat meer tijd moeten nemen voor de wandtegels. Je kunt zoveel leuks doen, simpel door verschillende kleuren te combineren, dat had niet zoveel meer tijd of geld gekost, maar het had er wel leuker uitgezien.

Onkruid en bouwplastic
Een andere tante had me het advies gegeven: voordat je gaat bestraten, zorg dan dat je bouwplastic plaatst. Dit heb ik uiteindelijk niet gedaan. Ik was het niet vergeten, maar het ging nogal tegen mijn gevoel in. De oplossing vond ik te onnatuurlijk. Om eerlijk te zijn, weet ik niet of ik de juiste keuze heb gemaakt. Feit is wel, dat ik nu veel onkruid tussen de stenen heb. En dus meer onderhoud.

Concessies
Verder zijn er tal van kleine details die ik liever anders had gezien, maar ik zou niet weten hoe ik het dan wel had moeten doen. Ik kreeg het bijvoorbeeld niet voor elkaar om vanuit Nederland duidelijk te maken wat voor bouwglas ik in de gang wilde. Zelfs nadat ik tekeningen had gestuurd, is het niet gelukt. Uiteindelijk heb ik het opgegeven en is er later een uitsparing gelaten waar gewoon glas is gekomen. Dit soort concessies heb ik moeten doen vanwege het bouwen op afstand.

Tenslotte

Ik moet zeggen, toen ik middenin het bouwproces zat, dacht ik: zoiets echt nooit meer. Maar nu langzaamaan de last van mijn schouders komt te vallen begint het toch te veranderen. Ik ben van nature een "bouwer", in m’n werk, maar ook privé en ik moet zeggen, een huis bouwen, dat was toch wel een ultieme ervaring. Als het straks helemaal af is, denk ik dat ik in een groot zwart gat val.
Maar ja, misschien als ik eenmaal in die hangmat in m’n eigen huis lig, kom ik er ook niet meer uit.

Ik ontvang trouwens graag reacties op mijn evaluatiepunten en bovenal advies van lezers met verstand van zaken.