De eerste nacht

Zeer vermoeid van een zware werkdag viel ik gisteravond laat in slaap, maar..... deze keer wel in m'n eigen bed in de Apollostraat, voor de allereerste keer. Wat een genot; vooral het wakker worden en te realiseren waar je bent. De zon scheen flauwtjes door mijn effe bruine gordijnen en toen ik in de richting van het raam keek, viel het me op dat dievenijzer ook z'n charme kan hebben. Door de combinatie van zon, shutters en dievenijzer had ik plotseling een prachtig dieprood patroon op de gordijnen. Even later liep ik door het huis en opende alle ramen en shutters, er kwam een klein vogeltje binnenvliegen, maar die vond z'n weg ook snel weer naar buiten. Zo'n ochtend is bijzonder, dat is zeker, ik moet later nog eens goed nadenken over de openbaringen die ik deze ochtend had.
Mijn grote badkamer heeft slechts één nadeel; ik wilde er niet meer uit. Maar mijn telefoon ging af, dus ik moest wel. Mijn neef wilde nu langskomen i.p.v. later in de middag om de elektriciteitsaansluitingen af te ronden, waaronder een handige schakelaar voor de hydrofoor. Hij kwam met z'n vaste werkploeg en dit ging gelukkig heel anders dan met de "tegelzetter", nl. vlot en efficiënt!

Voltage hydrofoor
Ik vroeg hem hoe het nou zat, of je je hydrofoor beter op 220 of 110 volt kan draaien. Beide hebben hun voor en nadelen. De hydrofoor draait een stuk zuiniger op 220 volt en wanneer hij aanslaat zal je niets merken aan de verlichting, die bij 110 volt even flikkert. Maar mocht er eens één fase uitvallen, en de 220 volt wordt niet bereikt (komt zelden voor), dan zal je de hydrofoor uit moeten zetten. Doe je dat niet, dan zal het apparaat harder draaien en kunnen onderdelen doorbranden.

Kosten brombere
Tenslotte niet het leukste onderwerp, maar wel handig op te weten.
Mijn oom vertelde dat onlangs zijn toilet verstopt was. 25 jaar lang was zijn septictank niet geledigd, en misschien was het moment dan eindelijk gekomen dat dit zou moeten gebeuren, want het water van het toilet kwam na het doortrekken terug naar boven.
Hij moest de opruimingsdienst (A-kan-hari/A-kan-swari) erbij halen; het leegpompen van de septictank kostte SRD 175,- (in Wanica). Maar dit loste het probleem niet op, en eigenlijk was het zelfs na 25 jaar nog niet nodig om de septictank de ledigen. Het probleem zat in de toevoer naar de septictank. Het Brombere voertuig was ook uitgerust met een uitzuigsysteem voor deze buizen en dit bleek wel te helpen, kosten SRD 75,-. Het ging allemaal heel snel, in een half uur was alles gedaan.

Grappenmakers

Gistermorgen was ik nog maar net in m'n woning aangekomen of ik kreeg een telefoontje van mijn tante. Zij was door de schilder/wachter gebeld, die erg boos was: Hij wilde 50 SRD schadevergoeding van de "tegelzetter", want deze had zijn emmer met verfrollen leeggegooid, blijkbaar omdat hij de emmer nodig had. En nu waren de verfrollen uitgedroogd.
Dit beloofde weer een vermoeiende dag te worden.

Terwijl de sanitair installateur op de afgesproken tijd aanwezig was, liet de "tegelzetter" op zich wachten. Ik luisterde de telefoongesprekken af. De eerste keer: "Ie baisigri broko, ie moesoe mek ing?" En later nog eens: "Ie moes tjarie ie pa na Eerste Hulp?! Mang, ma mie sabie toch dat ie pa dede keba. Omenie pa ie abie dang? No lee gie me jere!"
(Eerste smoes: hij moest zijn fiets repareren. Tweede smoes: hij moest zijn vader naar de eerste hulp brengen, maar blijkbaar was z'n vader al jaren terug overleden).
Maar uiteindelijk kwam hij toch weer. En ondanks onze afspraak om de "tegelzetter" niet alleen achter te laten liet de sanitair installateur hem na wat instructies toch weer achter en vertrok zelf naar een eerder gemaakte afspraak. Nadat ik het tegelwerk had geïnspecteerd maakte ik het noodzakelijke telefoontje: "Ik neem aan dat jij nu voor de extra kosten gaat opdraaien, want het is weer prutswerk hoor”. Dat bleek te helpen; kort daarna kreeg de "tegelzetter" een spoedcursus tegelzetten, waarbij de sanitair installateur steeds bleef corrigeren. En ja hoor, uiteindelijk is het dan toch gelukt!

Ik heb begrepen dat de vuilophaaldienst geen kartonnen dozen van de straat meeneemt in Paramaribo. Alles moet in kleine stukjes in een vuilniszak. Met al het inpakmateriaal had ik gisteren dus weer een behoorlijke zweetklus.

Wie de schoen past trekke hem aan.
Eergisteren kwam de sanitair installateur zwaar bezweet op z'n brommer aan, hij kwam net terug van een spoedklus. Hij vroeg de "tegelzetter" of er water was en deze wees hem de fles met ijskoud water aan. Daarop sloeg hij 4 kannen water achterover en zei: "Aaaaai! Wang sani jere, te je go na deng bakra oso, no wang dringie deng man e gie joe! Deng sma e njang deng sani, deng sma e dringi deng wing, ma deng ne aksi joe if joe wang dringie wang sani. Sranang mang altijd e gie joe tenminste wang kowroe watra."
Vrij vertaald: In huis bij Nederlanders krijg je nooit iets te drinken aangeboden, terwijl zij zelf van alles zitten te knabbelen en wijn te drinken, maar bij Surinamers krijg je in ieder geval een koud glas water.

Off topic: Oma op bezoek
Het hoogtepunt van de dag was een bezoek van mijn oma van 90 jaar. Sinds het hoogtepunt van het dak was bereikt (pannenbier) was ze niet meer binnen geweest. Vandaag kreeg ze de complete rondleiding, met ondersteuning van mijn twee tantes. Oma keek haar ogen uit, ze vond het fantastisch; de tegels waren mooi, het plafond was zo mooi hoog, de grote badkamer GROOT en bij de deuren bleef ze even stilstaan: " Deng moi jere!!" Natuurlijk zijn ze mooi oma, zei ik, ik heb ze precies laten maken zoals ze bij jou thuis zijn.
Ik was zeer vereerd met oma's bezoek, want ze maakt nog nauwelijks dit soort uitstapjes. Aan het eind zei ze dat ik blauwsel voor het huis moest zetten, want anders zou het ogri-ai krijgen.

Drama!

Ik had nooit durven dromen dat zo tegen het eind van de bouw ik nog zo'n dramatische dag mee zou maken als gisteren. Inmiddels kan ik de omstandigheden beter relativeren en in een beter kader plaatsen, waardoor het ietsje makkelijker is om er mee om te gaan.
Eigenlijk is het ook best te vergelijken met situaties die ik op het werk in Nederland tegenkom; door kostenbesparing wordt iemand zonder de juiste opleiding voor een functie aangenomen, vervolgens wordt van deze persoon verwacht boven zijn niveau te werken, maar deze levert voornamelijk prutswerk af, waardoor de medewerkers die van deze persoon zijn/haar werk afhankelijk zijn behoorlijk gefrustreerd raken richting deze persoon. Maar dat zou eigenlijk niet moeten. De fout ligt bij degene die deze persoon voor die bepaalde functie heeft aangesteld.

Eigenlijk ben ik dik tevreden met mijn sanitair/hydrofoor installateur. Hij werk goed, redelijk netjes, niet perfect, maar als je hem aangeeft dat je het perfect wil hebben, dan gaat hij zonder problemen hierin mee. Hij heeft volkomen begrip voor de wens van de klant.
Nu had hij mij laten weten dat hij ook kon betegelen. Ik had nl. nog een paar plekken, rondom de wastafels, waar betegeld moest worden. Op de dag van onze afspraak nam hij echter een handlanger mee, want hij had het eigenlijk veel te druk met sanitair werk (hij werd constant gebeld voor gesprongen leidingen, verstopte toiletten en ga zo maar door).
Nadat hij zijn handlanger tot drie keer toe had uitgelegd wat er moest gebeuren; ze hebben samen een van de tegelklusjes afgemeten, gaf hij hem ook duidelijke instructies over het betegelen zelf:
- no mik kron kron sani djie a mevrouw jerre. (alles moest recht!)
- gebruik spijkerafstand (een spijkertje i.p.v. tegelkruisjes)
- gebruik (tegel op steen tegellijm, geen tegel op tegellijm).
Na deze uitgebreide instructie ging de sanitair installateur even weg voor wat noodsituaties, ervan uitgaande dat hij wanneer hij terug was, hij zelf kon beginnen met zijn werk.

Nu weet ik dat de buitenlander er regelmatig intrapt wanneer Surinaamse werklui zeggen dat ze een bepaalde klus zonder problemen aankunnen en er vervolgens absoluut niets van bakken. Ik had echter nooit gedacht dat een ervaren Surinamer als mijn sanitair installateur zelf hierin zou trappen.
Eigenlijk moest ik al argwaan hebben, want zijn handlanger wilde met tegellijm werken i.p.v. cement, maar wist niet van het bestaan van een lijmkam.

Maar goed, ik ging dus verder met m'n werk; ik had zelf ook genoeg te doen, en na een tijdje wilde ik wel zien hoe het werk vorderde. Brrrr.... Eigenlijk was alles verkeerd, en had de man geen enkele instructie opgevolgd, of soms opgevolgd, maar duidelijk zonder het concept te begrijpen: zo zaten er inderdaad spijkertjes tussen de tegels, maar de voegen wisselden tussen de 1 mm en 5 mm. Bovendien bleek ook dat deze man geen binnenwerker was, maar een buitenwerker. Overal waar hij kwam liet hij vuil achter, hij nam alles wat hij zag en nodig had voor z'n werk, en zonder even te vragen. Het was een verschrikking. Deze man kostte veel meer dan hij opleverde.

Foto: De hele tegels hadden tegen de streep geplaatst moeten worden.

Nou goed, hij heeft er een hele dag over gedaan (volgens mij had het ook in 3 uurtjes gekund), waarbij hij 2 keer zijn fouten moest herstellen en vandaag weer moet terugkomen om z'n laatste fouten te herstellen. Ik heb in ieder geval duidelijk gemaakt, dat deze man niet hoeft te komen werken zonder supervisie van de sanitair installateur; we zullen zien hoe het gaat vandaag.

Tussen de bedrijven door is gisteren PPS ook nog langs geweest om de situatie opnieuw op te nemen; ik heb kennis gemaakt met een mogelijke beheerder van mijn huis, en ik heb de buurvrouw geattendeerd op de papajaboom die tegen mijn dakgoot aanleunde. Gelukkig heeft ze dezelfde avond de boom omgekapt.

Ik had nauwelijks wat gegeten die dag; ik wilde die onbekende tegelman niet alleen laten in mijn huis, maar wilde hem ook niet onderbreken, want het liefst had ik dat hij die dag z'n werk zou afronden.
Toen ik laat 's avonds arriveerde op mijn verblijfplaats stortte ik me dan ook meteen op een wandu-moksi-alesi. Gelukkig kon deze overheerlijke Surinaamse maaltijd mijn chagrijnige stemming een beetje doen omslaan.

Prefab bouwen in Suriname

Afgelopen zondag was ik op de Jaarbeurs in Paramaribo, waar ik drie stands voor Prefab bouwen in Suriname tegenkwam. Ik wist niet dat er zo'n diversiteit voor prefab bouwen werd aangeboden. Ik keek eerst rond bij Reno International nv. Daar zag ik het materiaal waarmee gebouwd wordt. Zowel de binnen als buitenmuren zijn opgevuld met polyurethaan. Ik vroeg naar de prijs per m2 voor sleutelklare woningen; 400,- euro per m2.
Bij de stand van Structura nv hoorde ik dat hun voorbewerkt naaldhout (anti-termieten) uit België komt. Zij leveren prefab dakspanten en houten wandstructuren voor de aannemer en zelfbouwer, maar ook sleutelklare woningen. Zij werken met Fermacell panelen (vezelversterkt en gipsgebonden). Als ik prefab zou bouwen, dan zou ik zeker voor deze manier van bouwen gaan. Hun prijs per m2 ligt ook een stuk lager. Ze werken met drie partners; Xella, Jonckheere en Euro Panels. Structura NV heeft een prachtige informatieve folder op www.structura.sr. De stand van de laatste Prefab bouwmethode heb ik snel weer verlaten. Dat was op basis van opgevuld PVC.

Wanneer ik door Paramaribo wandel zijn het toch de Bruynzeel woningen die mij het meeste aanspreken. Misschien is het een stukje nostalgie uit vroeger tijden, maar hoe dan ook vind ik ze erg oogstrelend. Maar houten woningen vergen veel onderhoud, ik weet niet of ik dat zou kunnen opbrengen.

Ik ben inmiddels bezig de laatste kastjes in elkaar te zetten.
Dat gaat toch een stuk langzamer in de tropen dan in een koud klimaat; ik ben wat lomer, zweet meer, drink meer en kan het niet laten me af te laten leiden door muskieten. Als ze erg vervelend zijn ga ik achter ze aan met de kruimeldief.

De schilder is van vele markten thuis!Het gewicht van de tros bacoven hebben we geschat op 30 kilo.
Ik geniet nog steeds vollop van de rijke natuur om me heen. Toen ik gisteren met de sanitair/hydrofoor installateur achter het huis liep sprong een kleine leguaan snel weg en dook meteen de trens in. Voor het eerst zag ik een leguaan zwemmen, hij schoot pijlsnel door het water heen. Soms is het ietsje minder, al die natuur, want eergisteravond landde pardoes een vliegende kakkerlak op m'n schouder, yikes!

Verschepen naar Suriname

Vandaag was het een erg warme dag. In de middag was er geen zuchtje wind. En laat ik nou precies deze dag hebben uitgekozen om de zomen van m'n gordijnen te strijken, en wel met een deadline om 17:00 uur, want ze zouden opgehaald worden door een kennis die bereid was de zomen te stikken. Maar ik had tijd zat, dacht ik, ik kon het rustig aan doen.
Niets was minder waar; ik werd erg prettig onderbroken door een telefoontje:"M'n schat", zei de dame aan de andere kant van de lijn, "de kist kan vandaag al afgeleverd worden" en dus niet pas maandag, zoals eerder afgesproken. De gordijnen liet ik links liggen en belde meteen mijn favoriete Taxi-lijn Taxi Tourtonne (vaste tarieven, geen oplichterij!), maar er waren geen wagens binnen. Blijkbaar vond iedereen het te heet om te lopen of de bus te pakken. Nou ja, pet op, en dan maar met de benenwagen in de hete zon naar de Apollostraat.

En ja hoor, mijn zeevracht is gearriveerd!! Wat een opluchting. Het is natuurlijk altijd even spannend of zoiets goed zal gaan. De colli's waren stevig bekist en geplastificeerd door de verscheepmaatschappij; ik verwacht daarom dat alles in goeie staat is. Aan het echte uitpakwerk moet ik nog beginnen.
De tip om te verschepen met Transolution heb ik al een poos geleden van een bloglezer gekregen. Ik heb de tip ook aan anderen doorgegeven, terwijl ik er zelf nog geen gebruik van had gemaakt. Maar nu was ik zelf aan de beurt, en ook ik ben dik tevreden.
Omdat ik er erg tegenop zag om zelf het inklaren bij de douane te regelen heeft Transolution dit voor mij gedaan.
Ik heb bij twee verschillende firma's mijn waren gekocht, en daarom met beide afgesproken dat ze deze op dezelfde dag zouden aanleveren bij Transolution. Transolution heeft een bekisting voor de colli's gemaakt en na een paar dagen zou de boot vanuit Nederland vertrekken om 10 á 12 dagen later aan te komen in Suriname. In november 2009 was de prijs voor het verschepen 135,- euro per kuub. Heb je het inpakken niet zelf gedaan, dan komen er nog inpakkosten bij, vervolgens de kosten voor het inklaren en invoerrechten, en tenslotte, als je dit ook niet zelf doet, afgifte en transportkosten. Natuurlijk kost deze (bijna) door-to-door service wat, maar het scheelt heel veel gedoe! De kosten voor invoerrechten/inklaren zijn afhankelijk van de waarde van de koopwaren. Dit wordt in Suriname aan de hand van een tabel bepaald. Bijzonderheden weet ik niet, alleen dat het even pijn deed toen ik hoorde dat dit bedrag 1/3 van de waarde van mijn artikelen was. Maar... neem kopieën van je (b.t.w.) bonnen mee naar Transolution, zodat je later de b.t.w. kunt terugvragen!

Terug op mijn verblijfadres stond het strijkwerk nog te wachten. Yikes!
Maar omaatje lief had een portie tjauw-min voor me besteld, dus kon ik eerst nog even bijtanken. De deadline heb ik gehaald en ik had zelfs nog energie over om dit verslag te schrijven en up-te-loaden in "mijn" Chinese internetcafé.

Huishouding in de tropen

Muskieten, mieren, die akelige wurmpjes in hun ruitvormige huisjes, kamrawintje uitwerpselen; ze krijgen geen schijn van kans. Ik ga ze te lijf met mijn kruimeldief. Oorspronkelijk heb ik de kruimeldief uit Nederland meegenomen om het zand tussen de geleiders van de schuifdeuren makkelijk weg te zuigen – een akelig werkje om met een bezem te lijf te gaan -, maar inmiddels is de kruimeldief m'n grootste vriend geworden in het tropische huishouden.

Ik ben de woning gereed aan het maken om mijn intrek te nemen voor een paar weken. Het ene moment zit ik daar dan rustig een kastje in elkaar te zetten, het andere moment staat m'n Javaanse buurman bij de schutting met een lekkere zelfgemaakte saoto! Dat was een welkome verassing, want de kookgeuren uit de buurt deden m'n maag al rommelen.

Om de wind lekker door het huis te laten waaien wilde ik de achterdeur openzetten, maar uhum.. daarbuiten zag ik toch echt een leguaan net weglopen. Ik ben geen held als het om beesten gaat, en ik zou niet goed weten wat te doen als de leguaan binnen zou komen. En dat was dus iets waar ik in de planning geen rekening mee heb gehouden, maar er zijn tal van manieren om dit probleem achteraf op te lossen. Voor aankomende bouwers is het wel handig om hier alvast over na te denken. Ik denk dat ik zelf gaas aan de onderzijde van de diefijzerdeuren bevestig.

Trouwens, die grote tros bacove op de achtergrond, volgens mij ben ik niet sterk genoeg om die zelf te oogsten.

Waarom doe ik dit ook alweer?

Een warme middagzon en een zachte bries. Plop! Een manja valt uit de boom. Grietjebies dalen neer op de dakgoot en proberen elkaar te overstemmen. Een buurtzwerver roept: “Chinese buurvrouw! Heeft u een werk? Hindoestaanse buurvrouw...". De lucht pal boven me is helderblauw maar verderop is het donkergrijs en even later hoor ik zware klettergeluiden die steeds helderder en luider worden. Snel, sluit de shutters! Wang siebie boesie e kon'!

Ik ben weer in Suriname en het is hier weer heerlijk! Gelukkig ben ik de voorbereidingsstress van deze (werk)vakantie al gauw na aankomst kwijt geraakt. Het verschil tussen het koude jachtige leven in Nederland en het warme natuurrijke swietie Sranang is deze keer overweldigend. Ik kan er gewoon niet bij waarom ik nog niet hier woon. Ach, later in de vakantie zal het me wel weer dagen, maar nu schuif ik het nog even opzij en geniet ik van m'n eerste weekje vrij.

Ik zit nu in de afrondingsfase van het huis, maar dat wil niet zeggen dat ik deze vakantie alle wensen zal kunnen vervullen. De schuttingen aan weerszijden van het huis, airco's, en warm-water boiler zullen nog even op zich laten wachten. Beveiliging en basisinrichting hebben deze vakantie de hoogste prioriteit.
Al begin deze maand is de hydrofoor geplaatst met de materialen volgens eerder genoemde boodschappenlijst. Totale kosten aan materiaal: SRD 1.840,-. Een grotere durotank paste helaas niet binnen het traliewerk.
Op dit moment worden de poorten en het hekwerk aan de voorzijde geschilderd.

Voor de liefhebber een advertentie uit de krant voor poorten van NV Graniet.

En voor de liefhebber van architectuur in Suriname een artikel over het boek Architectuur en bouwcultuur in Suriname van Klooster en Bakker. In een interview op TV vertelden de auteurs dat twee hoofdstukken in het boek gewijd zijn aan de hedendaagse bouwmethoden. Gisteren was ik bij boekhandel Vaco in de stad, maar het boek ligt nog niet in de schappen. Eind deze maand wordt het verwacht.
Enkele dagen terug sprak ik een bloglezer met veel bouwtechnische ervaring. Hij is nu ook bezig hier een huis te bouwen. Natuurlijk loopt hij tegen dezelfde dingen aan zoals ik die ook heb ervaren. Vooral het vasthouden aan de traditionele werkwijzen terwijl toch duidelijk iets anders is afgesproken is zijn grootste struikelblok. Daardoor wordt je genoodzaakt concessies te doen waar je eigenlijk geen trek in hebt. Dat lijkt toch iets typisch Surinaams te zijn, want hij heeft ook ervaring met bouwprojecten in andere landen, en daar werd alles wel volgens afspraak gebouwd, hoe ongewoon het ook mocht zijn. Ook zijn conclusie is: om precies te krijgen wat je wilt, zal je toch aldoor met je neus erbovenop moeten zitten.

Off-topic.
Elke vakantie breng ik een bezoek aan mijn favoriete markt, de Kwattamarkt, waar mijn zintuigen en de lekkere trek (in de kantine) meteen ontwaken. Ook deze keer ging ik met veel meer boodschappen huiswaarts dan gepland.

Een van mijn twee culinaire doelen voor deze vakantie heb ik reeds vervuld: uitzoeken welke Surinaamse vis het dichtst in de buurt komt van zalm en deze bereiden in teriyaki saus.


Bangbang met honing en teriyaki saus, heerlijk!

Ook iedere vakantie weer breng ik een bezoek aan de Paramaribo Zoo. De agressieve Blasman is nog steeds actief. Hij heeft een nieuw waarschuwingsbord gekregen.
De struisvogels hebben het blijkbaar naar hun zin in Suriname want ze hebben onlangs kindjes gekregen. Mijn tante zou graag een struisvogel bij haar in de savannah hebben. Ze vroeg of de kleintjes te koop zijn. Ja hoor, 300,- SRD per stuk.
Net toen ze zich afvroeg wat struisvogels eten, was het voedertijd voor papa en mama struisvogel.
Jummie, kouseband!